Verduurzamen van hout (techniek) > Hoe gaat dat?

Bij het verduurzamen met biociden wordt als het ware een 'schil' van verduurzaamd hout gemaakt zonder dat het hout door en door behoeft te worden geïmpregneerd.
De geïmpregneerde schil zorgt er voor dat insecten niet binnen kunnen dringen en schimmels geen voedingsbodem vinden voor hun groei.
De dikte van de geïmpregneerde zone en de hoeveelheid werkzame stoffen verschilt per houtsoort en per toepassing.

Het dompelen van hout in een dompelbak met verduurzamingsmiddel geeft wel iets meer indringing dan het oppervlakkig afwerken van hout maar het blijft een oppervlakkige behandeling waarbij het onbehandelde hout weer bloot kan komen te liggen door betrekkelijk ondiepe droogtescheurtjes. Dat effect is al wat minder erg wanneer er middelen worden gebruikt die d.m.v. diffusie het hout dieper indringen.
Hout dat in een dompelinstallatie is behandeld heeft bijvoorbeeld niet de gewenste rotweerstand bij toepassingen in grond- en watercontact.

De meest geavanceerde methode van houtverduurzaming is de vacuüm /drukmethode.
Daarbij wordt hout in een autoclaaf, een grote (tot 24 meter lang en tot 2 meter doorsnede) metalen cilinder, gebracht die daarna vacuüm wordt getrokken. Na het vacuüm wordt het verduurzamingsmiddel toegelaten en wordt het geheel onder druk gebracht. Daardoor wordt het verduurzamingsmiddel in het hout geperst.
Na afloop van die fase wordt opnieuw vacuüm getrokken om alle overtollige middel terug te voeren naar de voorraadtank.

Daarna volgt in dezelfde of een andere autoclaaf nog een nabehandeling. Dat is de fixatiefase. Het is nl. belangrijk dat het verduurzamingsmiddel zich chemisch bindt aan de houtcellen opdat het niet meer kan uitlogen. Voor dat proces is normaliter enkele weken bij voldoende hoge temperatuur nodig. De Nederlandse verduurzamers hebben echter intussen vrijwel allemaal gekozen voor versnelde kunstmatige fixatie. Daarbij wordt de fixatietijd tot enkele uren bekort door toevoeging van stoom of hete lucht. Hout dat een dergelijke behandeling heeft ondergaan is klaar voor de toepassingen waar het voor is bestemd zonder dat er nog risico bestaat op afgifte van ongebonden impregneermiddel.

De procesbeheersing van de vacuüm/druk impregnering vindt vrijwel geheel computergestuurd plaats. Daardoor is zeker dat precies de juiste hoeveelheid impregneermiddel wordt gebruikt, dat het hele verduurzamingsprotocol volgens normvoorschrift verloopt en dat er een goede registratie plaats vindt.
Door die registratie is ook na jaren van elke verduurzamingsbehandeling nog precies terug te vinden hoe het procesverloop is geweest.

Voordat het hout wordt verduurzaamd moeten alle bewerkingen al gedaan zijn: schaven, schuren, boren, kepen, profileren, op maat afkorten. Dan is de verduurzamingsbehandeling het effectiefst en ontstaan er geen afvallen van verduurzaamd hout.

De thermische behandeling van hout (bekend van o.m. Stellac, Plato, Thermowood, Lambowood, e.d.) kan zowel in autoclaaf als in droogkamer worden uitgevoerd. Er zijn verschillende behandelingsprotocollen die een bepaald verloop van hittebehandeling kennen. Het resultaat is hout dat een geringer krimp- en zwelgedrag heeft maar ook geringere sterkte-eigenschappen.
Op Europees niveau wordt gewerkt aan een normalisatie voor TMT hout (thermally modified timber) zodat er normen komen voor vochtgehalte, stabiliteit en duurzaamheid.
In maatvoering is TMT hout nog wat beperkt: houtdiktes > 10 cm zijn niet goed te behandelen.

Naast TMT is er ook CMT: chemisch gemodificeerd hout zoals het acetyleren. Daarbij wordt in een autoclaaf azijnzuuranhydride ingebracht en vinden chemische omzettingen plaats die hout onder de naam accoya èn een – herbruikbaar – restproduct opleveren.
Vooralsnog bestaat er maar 1 (Nederlandse) productievestiging voor dit procédé.

Naast de genoemde procédés staan er ook elders in de wereld vernieuwingen op stapel. Van veel ervan moet met enige voorbehoud worden afgewacht hoe succesvol ze uiteindelijk in de praktijk zullen zijn. Duurzaamheid van hout gaat nu eenmaal over lang termijn en verschillende toepassingen en afwerkingen. Niet bij voorbaat zal er één methode of middel voor alles geschikt zijn, maar het brede palet van beschikbare en in ontwikkeling zijn procédés geeft aan dat er voor langdurige toepassing van hout altijd wel een oplossing is.





© 2014 - VHN

Verduurzaamd Hout Nederland | VHN
Kokermolen 11
3994 DG Houten

Postbus 186
3990 DD  Houten
Telefoon :
Fax :
E-mail :
Internet :
KvK nr. :
030 - 693 00 40
030 - 692 50 45
info@vhn.org
www.vhn.org
40530395